ŻYWIENIE WE WZDĘCIACH

ŻYWIENIE WE WZDĘCIACH

Wzdęcie brzucha jest subiektywnym uczuciem rozdęcia jelit przez gzy jelitowe. Uczuciu rozdymania dość często towarzyszy ból brzucha o różnym nasileniu. Objawy te ustępują lub znacznie się zmniejszają po wydaleniu gazów w pozycji leżącej oraz po upływie nocy, natomiast narastające zwykle w ciągu dnia i są najbardziej nasilone wieczorem; charakterystyczne jest to, że rano (po śnie) najczęściej nie występują.

Przyczyny fizjologiczne związane z nadmierną ilością gazów jelitowych.

  1. Nadmierne połykanie powietrza związane ze zbyt szybkim jedzeniem lub połykanie powietrza w trakcie szybkiego , przerywanego mówienia, występujące u osób znerwicowanych.
  1. Wytwarzanie zbyt dużych ilości dwutlenku węgla czasie reakcji wodorowęglanów (zawartych w soku trzustkowym i żółci) z kwasami (kwas solny, kwasy trzustkowe) po obfitych, bogatobiałkowych i (lub) bogato tłuszczowych posiłkach.
  1. Nasilenie procesów fermentacyjnych flory bakteryjnej w jelicie grubym po spożyciu niektórych składników pokarmowych w większych ilościach (na przykład po spożyciu fasoli i grochu).

Przyczyny związane z chorobami przewodu pokarmowego:

  1. Zespół jelita nadwrażliwego – związane z upośledzoną motoryką jelit. Często występuje również zaparcie stolca oraz ból brzucha.
  1. Zaburzenia trawienia i wchłaniania:
  • Niedobór laktozy w jelicie cienkim
  • Niedobór enzymów trzustkowych
  • Czynnościowa niewydolność trzustki
  • Choroby zapalne jelit
  1. Choroby dwunastnicy i jelita cienkiego
  • Choroba glutenowa (celiakia)

Powiększenie obwodu brzucha

Nadmierna ilość gazów w jelitach może prowadzić do prawie stale utrzymującego się powiększenia obwodu brzucha, a czasami do jego dużego rozdęcia (bębnicy). Następstwem wzmożonego ciśnienia w jamie brzusznej i związanego z tym wysokiego ustawienia przepony są objawy kliniczne zarzucania treści żołądkowej, czyli zgaga, odbijanie, smak goryczy w ustach.

Nadmierne wydalanie gazów

Nadmierne wydalanie gazów („wiatrów”) jest to usuwanie ich częściej (ponad 22 razy dziennie) i w ilościach większych niż przeciętnie, czyli ponad 1000razy w ciągu doby.

ZALECENIA ŻYWIENIOWE

Do istotnych sposobów przeciwdziałania nadmiernemu gromadzenia się gazów w przewodzie pokarmowym należą: prawidłowe żucie pokarmów i prawidłowy sposób jedzenia. Mają one szczególne znaczenie w zapobieganiu odbijaniom i wzdęciom brzucha, a u niektórych osób także w zapobieganiu głośnemu wydalaniu gazów.

Poza tym należy pamiętać, że – w porównaniu ze źle przeżutymi pokarmami – pokarmy rozdrobnione mają większą powierzchnię, podlegają szybszemu trawieniu przez enzymy trawienne oraz krócej przebywają w żołądku.

Zalecenia przeciwdziałające gromadzeniu się gazów w przewodzie pokarmowym

  • Spożywać posiłki regularnie, często (4-5razy) i wolno (bez pośpiechu)
  • Dokładnie i wolno przeżuwać pokarmy
  • Płyny pić powoli
  • Unikać picia płynów gazowanych (woda gazowana, coca-cola i inne)
  • Unikać rozmów w czasie jedzenia
  • Unikać wykonywania innych czynności w czasie jedzenia (czytanie książek, oglądanie telewizji)
  • Dbać o prawidłowy stan uzębienia (uzupełnianie ubytków zębowych)
  • Unikać żucia gumy
  • Unikać ssania twardych cukierków
  • Unikać żucia wyrobów tytoniowych
  • Nie palić papierosów i fajki
  • Zmniejszyć spożycie tłuszczów zwierzęcych
  • Zmniejszyć spożycie włókien roślinnych (błonnika)
  • Stosować odpowiednie techniki kulinarne (gotowanie na parze pieczenie w folii aluminiowej)

Wymienione sposoby są skuteczne, zwłaszcza w przeciwdziałaniu odbijanniom.

Natomiast w przypadku wzdęć brzucha należy zmniejszyć w diecie ilość pokarmów bogatych

w wielocukry, a także spożywać mniej warzyw i innych produktów zawierających skrobie,

sorbitol, fruktozę, włókna roślinne oraz laktozę, ponieważ trudniej ulegają one procesom trawienia

i są gorzej wchłaniane, a w rezultacie są podatne na fermentację, w której powstaje nadmiar gazów.

Należy pamiętać, że nadmiar gazów o nieprzyjemnym zapachu (zawierających np. siarkowodór) powstaje w jelicie grubym w wyniku fermentacji bakteryjnej następujących produktów:

  • Warzywa: groch, fasola, bób, kapusta kwaszona, brukselka, por, kalafior, szparagi, cebula, czosnek
  • Nabiał: jaja i ich przetwory, sery pleśniowe
  • Ryby: zwłaszcza karp, mintaj, śledź w oleju i pomidorach, sardynka w oleju i pomidorach
  • Napoje: gazowane, drinki alkoholowe, kawa i wszystkie napoje zawierające kofeinę (coca-cola, red bull, pepsi-cola)
  • Duże ilości słodyczy i tłuste pokarmy

Należy szczególnie unikać kabaczków, piwa, serów, potraw smażonych, pieczonych, duszonych (z obsmażaniem), ostrych przypraw, słonych.

Istnieją produkty, które absorbują substancje lotne i mogą zmniejszyć przykre zapachy, należą do nich:

  • Szpinak
  • Sałata
  • Pietruszka
  • Borówka brusznica oraz sok z tej borówki
  • Jogurt, kefir, maślanka

Praktyczne wskazówki umożliwiające zmniejszenie ilości włókien roślinnych w diecie.

Istnieją także sposoby na zredukowanie ilości błonnika w diecie. Umożliwia to spożywanie pewnych ilości ulubionych warzyw i owoców bez narażania się na nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych. W związku z tym należy:

  • Wybierać (w miarę możliwości) młode, delikatne warzywa
  • Kupować warzywa i owoce zawsze bardzo świeże
  • Pomijać warzywa zawierające szczególnie dużo włókien roślinnych (łodygi szparagów, seler)
  • Usuwać pestki (np. pomidorów)
  • Gotować w celu zmiękczenia błonnika
  • Przecierać
  • Przygotowywać soki

Ważne jest też stosowanie technik kulinarnych, które powodują, że produkty spożywcze są łatwiej trawione.

  • Mięso powinno być gotowane na wodzie lub parze, a następnie ewentualnie pieczone w folii aluminiowej lub duszone bez uprzedniego obsmażania. Należy też unikać smażenia na tłuszczu.
  • Zupy i sosy najlepiej zagęszczać zawiesiną mąki z wodą, mlekiem lub słodką śmietanką. Nie powinno się stosować zasmażek z tłuszczu i mąki.
  • Warzywa również należy przygotowywać bez zasmażek, a tylko „z wody”, oprószone mąką z dodatkiem niewielkiej ilości świeżego masła.

Przyprawy zalecane przy wzdęciach

Zbawienne działanie dla naszego układu pokarmowego mogą mieć zioła, które nie tylko dadzą nam ulgę, ale i nadadzą naszym potrawom wyjątkowego smaku. Regularne używanie odpowiednich przypraw może okazać się wystarczającą pomocą.

  • Kminek jest jedną z najskuteczniejszych przypraw na wzdęcia.
  • Do dań z kapusty możemy również dodać majeranku, anyżu, oregano, liści laurowych, imbiru, cząbru, które są równie skuteczne jak kminek. Przyprawy te działają rozkurczowo, hamują fermentację i pobudzają trawienie.
  • Uczucie wzdęcia po daniach z grochu i fasoli zniweluje natomiast dodatek szałwii, majeranku, tymianku, bazylii, cząbru, oregano, kopru czy mięty.
  • Do duszonych warzyw możemy zastosować czosnek, tymianek, cząber, anyż, bazylię oraz liście laurowe.
  • Do zupy cebulowej warto dodać bazylię, kminek, koper czy gałkę muszkatołową. Do każdej zupy idealnie nadają się suszone kwiaty rumianku, które nie zmienią smaku potrawy, a pomogą leczniczo.
  • Po ciężkostrawnym posiłku najlepiej spożyć łyżeczkę świeżo utartego imbiru z łyżeczką soku z cytryny, co ułatwi pracę całego układu pokarmowego.
  • W celu złagodzenia dolegliwości warto także sięgać po herbatki ziołowe z rumianku, kopru włoskiego, kminku, lukrecji i melisy.

Gabinet Dietetyka i Żywienie w Częstochowie

Małgorzata Stanior – mgr dietetyk kliniczny, farmaceuta, pedagog

Aleksandra Sobczak-Piotrowska – mgr dietetyk kliniczny

www.dietetyka-stanior.pl

tel. 509-075-810

Close Menu